o modelowaniu procesów i systemów 

Pod hasłem WMB gromadzić będę zestawy wskazówek pozwalające na dokumentację procesów biznesowych. Celem WMB nie jest tylko ułatwienie budowy modeli biznesowych, ale także rozszerzenie notacji UML o stereotypy, które pozwalają na budowę bardziej jednoznacznych modeli.

WMB to:

• aktywności – jako wskazówki do działania – zestawy czynności warunkujące osiągnięcie poprawnego modelu
• role  – jako zakres kompetencji dla osób wykonujących model biznesowy,
• notacja UML – jako rozszerzenie notacji UML o stereotypy, które pozwalają na budowę bardziej jednoznacznych modeli,
• rozszerzenia narzędzi CASE -  jako profile pozwalające na budowę modeli biznesowych z wykorzystaniem notacji WMB

przeczytaj pozostałą część »

Byt Biznesowy reprezentuje istotne i trwałe informacje, którymi posługują się aktorzy biznesowi oraz pracownicy biznesowi. Byty biznesowe są bierne czyli nie nawiązują interakcji samodzielnie. Jeden Byt Biznesowy może być wykorzystywany w wielu różnych scenariuszach procesów biznesowych.

Byty biznesowe stanowią podstawę do współdzielenia informacji (przepływu dokumentów) wśród pracowników biznesowych uczestniczących w poszczególnych scenariuszach procesów biznesowych.

W ramach WMB Byty Biznesowe dodatkowo za pomocą odpowiednich stereotypów wskazują dane zapisane w systemach komputerowych i w formie papierowej.

przeczytaj pozostałą część »

Scenariusze Procesów Biznesowych opisują, jak pracownicy i byty biznesowe wchodzą w interakcje, aby zrealizować funkcje reprezentowane przez biznesowe przypadki użycia.

Scenariusz Procesu Biznesowego zazwyczaj jest realizowany za pomocą opisu słownego i/lub diagramu aktywności.

Scenariusze Procesów Biznesowych są wykorzystywane, aby sprawdzić, czy zespół projektowy (lub inne osoby) rozumieją, w jaki sposób jest zbudowana i działa organizacja. Scenariusze Procesów Biznesowych mogą być wykorzystywane także do określenia ról, obowiązków, a także informacji wymaganych w ramach organizacji w celu realizacji funkcji reprezentowanej przez biznesowy przypadek użycia. Skutki zmian w organizacji, takie jak automatyzacja i outsourcing procesów biznesowych, mogą być uwzględnione także na Scenariusze Procesów Biznesowych. Ponadto osoby zajmujące się projektowaniem lub wdrożeniem systemu informatycznego, mogą korzystać z Scenariuszy Procesów Biznesowych  aby zrozumieć, w jaki stopniu system informatyczny pasuje do organizacji.

Zwinne (Agile) modelowanie procesów biznesowych, w moim odczuciu, musi zawierać minimum trzy zasadnicze kroki:

• Krok 1 – Szacowanie potrzeb organizacji

• Krok 2 – Identyfikacja procesów biznesowych

• Krok 3 – Uszczegółowienie procesu biznesowego

Powyższe linki przenoszą do miejsc, w których opisano te trzy działania.

To działanie polega na ustalaniu celów modelowania procesów biznesowych.

Celem tego działania jest:

• określenie obszarów, które będą modelowane,

• ustalenie zakresu prac w bieżącej i przyszłych iteracjach,

• określenie wartości jakich spodziewa się po modelowaniu zlecający wykonanie modeli procesów biznesowych

Działania

Czynność ta rozpoczyna się od oceny organizacji pod kątem wyboru procesów, które podlegać będą modelowaniu. Podczas dokonywania oceny, może być konieczne, aby zacząć budować wykaz powszechnie stosowanych terminów i definicji, które będą ujęte w Słowniku Biznesu. Może być także konieczne uwzględnienie architektury biznesu i udokumentowanie jej w dokumencie: Opis Organizacji. Natomiast wszystkie reguły biznesowe odkryte podczas tych czynności muszą być ujęte w odpowiednio w dokumencie Opis Organizacji lub dokumencie Scenariusze Procesów Biznesowych.
W czasie szacowania potrzeb organizacji jest istotne, aby wyznaczyć jasne, realistyczne cele modelowania biznesu w celu określenia właściwego zakresu czynności modelowania biznesu, które mają być wykonane. Istotnym jest aby w tym zakresie osiągnąć porozumienie pomiędzy wszystkimi interesariuszami.

W czasie szacowania potrzeb organizacji potrzeba by poznać w miarę możliwości specyfikę działania organizacji oraz jej strukturę tak by móc oszacować zakres prac i produktów jakie zostaną wykonane w każdej iteracji.

Pozostałe kroki to:

• Krok 2 – Identyfikacja procesów biznesowych

• Krok 3 – Uszczegółowienie procesu biznesowego

Działanie to polega na identyfikacji procesów biznesowych znajdujących się w modelowanym obszarze organizacji.

Celem tego działania jest:

• identyfikacja procesów biznesowych oraz tych elementów organizacji, które biorą udział w zidentyfikowanych procesów

• hierarchizacja procesów pod kontem  decyzji, które procesy trzeba  opisać bardziej szczegółowo

Działania
Celem tej czynności nie jest szczegółowe opisanie całość organizacji tylko dostatecznej takiej ilości informacji, która umożliwi zespołowi określenie, na których częściach organizacji trzeba się skupić w pozostałej części projektu lub iteracji. Chodzi oto by nie modelować nieistotnych z punktu widzenia zlecającego model i zakresu iteracji części organizacji.
Czynności wykonywane w trakcie identyfikacji procesów biznesowych stanowią podstawę do opisu biznesowych przypadków użycia. Warto na tym etapie wstępnie wytypować byty biznesowe i pracowników biznesowych, którzy uczestniczą w tych procesach. Identyfikacja tych elementów pozwala na wytypowanie czynności, jakie są wykonywane w organizacji a to stanowi wstęp do budowy  Modelu Biznesowych Przypadków Użycia, który zostanie uzupełniany Aktorami Biznesowymi i Biznesowymi Przypadkami Użycia, które powinny być  uszczegółowione tylko na tyle, aby zrozumieć ich znaczenie i uporządkować je.

Po określeniu modelu biznesowych przypadków użycia należy zdecydować, które i w jakiej kolejności biznesowe przypadki użycia muszą być dokładniej opisane.

Należy pamiętać, że wszelkie zasady, koncepcje, a także definicje odkryte podczas dokonywania tych czynności muszą być ujęte w Słowniku Biznesu. Jeśli jest to konieczne należy poprawić dokument w którym znajduje się opis organizacji.

Pozostałe kroki to:

• Krok 1 – Szacowanie potrzeb organizacji

• Krok 3 – Uszczegółowienie procesu biznesowego

To działanie polega na uszczegółowieniu wybranych procesów biznesowych.

Celem tego działania jest:

• identyfikacja wszystkie ról, produktów, zdarzeń w organizacji, a także opisanie, w jaki sposób biznesowe przypadki użycia będą wykonywane przez pracowników biznesowych i byty biznesowe,

• dostarczenie szczegółów o  bytach biznesowych, pracownikach biznesowych, zdarzeniach biznesowych,

• sprawdzenie, czy wyniki modelowania biznesu są zgodne z wizją biznesu interesariuszy

Działania

W trakcie tej czynności trzeba dokładnie przeanalizować każdy biznesowy przypadek użycia i zastanowić się jakie byty biznesowe są potrzebne aby zrealizować scenariusz biznesowy, który jest reprezentowany przez dany biznesowy przypadek użycia. Należy określi także jakie produkty są potrzebne lub jakie warunki muszą być spełnione na początku scenariusza, aby mógł się on zacząć. Trzeba określić także co jest produktem końcowym scenariusza. W trakcie tej czynności należy spisać scenariusz słownie  a następnie przedstawić go na odpowiednich diagramach, które stanowić  będą realizację biznesowych przypadków użycia.

Wszystkie etapy, składające się na scenariusz procesu biznesowego, należy opisać w dokumencie Scenariusze Procesów Biznesowych. Należy pamiętać, że wszelkie zasady, koncepcje, a także definicje odkryte podczas dokonywania tych czynności muszą być ujęte w Słowniku Biznesu. Jeśli jest to konieczne należy poprawić dokument Opis Organizacji.

Po zbudowaniu modeli należy przedstawić interesariuszom do weryfikacji celem sprawdzenia,  czy wyniki modelowania biznesu są zgodne z ich wizją biznesu.

Pozostałe kroki to:

• Krok 1 – Szacowanie potrzeb organizacji

• Krok 2 – Identyfikacja procesów biznesowych

Pracownik Biznesowy jest abstrakcją człowieka, oprogramowania lub urządzenia (lub nawet systemu, który się z nich składa), który reprezentuje rolę odgrywaną w Scenariuszu Procesów Biznesowych. Pracownik biznesowy współpracuje z innymi pracownikami biznesowymi i operuje bytami biznesowymi.

W ramach WMB Pracownicy Biznesowi dodatkowo za pomocą odpowiednich stereotypów wskazują na systemy komputerowe oraz ludzi.

przeczytaj pozostałą część »

Aktor biznesowy reprezentuje rolę odgrywaną względem biznesu przez kogoś lub coś znajdującego się w otoczeniu organizacji.

Aktorem może być człowiek lub system komputerowy. Aktor biznesowy pozwala określić granice organizacji oraz wskazać jakie byty z otoczenia organizacji korzystają z funkcji, których ona dostarcza.

przeczytaj pozostałą część »

Model Analizy Biznesowej opisuje realizację biznesowych przypadków użycia. Prezentuje jak pakiety biznesowe, pracownicy biznesowi i byty biznesowe współpracują ze sobą w celu wykonania biznesowych przypadków użycia.

Celem Modelu Analizy Biznesowej jest opisanie, jak wykonywane są biznesowe przypadki użycia. Model Biznesowych Przypadków Użycia opisuje to, co zachodzi między aktorami biznesowymi a organizacją i nie robi żadnych założeń o strukturze organizacji i nie prezentuje specyfiki procesów biznesowych. Model Analizy Biznesowej, konkretnie określa usługi świadczone przez organizacje (przywoływane przez aktorów biznesowych w trakcie wykonania biznesowych przypadków użycia), określa wewnętrznych pracowników biznesowych i informacje, które wykorzystują (byty biznesowe), opisuje ich strukturalną organizację w niezależnych jednostkach (systemy biznesowe, pakiety biznesowe) oraz określa, w jaki sposób wchodzą w interakcję w celu realizacji zachowania opisanego w biznesowych przypadkach użycia. Innymi słowy Modela Analizy Biznesowej wskazuje na to jak realizowane są funkcje organizacji.

W ramach WMB w Modelu Analizy Biznesowej wyróżnia się pracowników biznesowych automatycznych – systemy komputerowe lub oprogramowanie oraz nieautomatycznych – ludzi.

Model Analizy Biznesowej jest używany przez interesariuszy i analityków procesów biznesowych, aby rozumieć, w jaki sposób obecnie działa przedsiębiorstwo, organizacja (model as-is) oraz, aby zanalizować wpływ zmian na przedsiębiorstwo (model to-be).

Model Analizy Biznesowej jest także stosowany celem wyprowadzania wymogów systemowe w oparciu o to, jak zautomatyzowane systemy – zautomatyzowani pracownicy biznesowi (zwykle intensywnie wykorzystujący oprogramowanie) – będą stosowani jako część procesów biznesowych. Architekci oprogramowania wykorzystują model, aby określić architekturę oprogramowania, które pasuje do organizacji i aby określić klasy w modelach analizy i projektu.

W ramach WMB Model Analizy Biznesowej może składać się z następujących elementów:

• systemy biznesowe (pakiety biznesowe) – reprezentujące strukturę organizacji.
• pracownicy biznesowi
• byty biznesowe
• relacje
• diagramy: klas i aktywności oraz pakietów

Warto także zamieścić opis tekstowy, który służy jako zwięzłe wprowadzenie do modelu.

W ramach WMB w zakresie modelowania biznesowego proponuję tylko jedna rolę: analityk procesów biznesowych.

Analityk procesów biznesowych odpowiada za:

• tworzenie procesów biznesowych przez zarysowanie i ograniczenie modelowanej organizacji
• uszczegóławianie procesów biznesowych
• budowę dokumentacji

W WMB, analityk procesów biznesowych  odpowiada za budowę biznesowego przypadku użycia poprzez zarysowanie i ograniczenie modelowanej organizacji, na przykład, przez ustalenie, którzy aktorzy biznesowi i biznesowe przypadki użycia istnieją oraz w jaki sposób wchodzą w interakcje między sobą. Po określeniu funkcji organizacji analityk procesów biznesowych buduje realizację biznesowych przypadków użycia określając systemy biznesowe (elementy składowe struktury organizacji), pracowników biznesowych i bytów biznesowych. Modeluje także zachowanie systemów biznesowych, pracowników biznesowych i podmiotów biznesowych – określając ich obowiązki, działania, atrybuty, a także relacje po między nimi.

Model Biznesowych Przypadków Użycia jest modelem, który prezentuje funkcje biznesowe organizacji.

Celem Modelu Biznesowych Przypadków Użycia w ramach WMB jest prezentacja funkcji, jakie realizowane są w organizacji zarówno z perspektywy wewnętrznej i zewnętrznej. Ponadto Model Biznesowych Przypadków Użycia wskazuje na interakcję organizacji z otoczeniem.

Model Biznesowych Przypadków Użycia jest używany przez interesariuszy i analityków procesów biznesowych, aby zrozumieć, w jaki przedsiębiorstwo wchodzi w interakcje z otoczeniem, a także przez osoby projektujące oprogramowanie, aby zapewnić kontekst rozwoju oprogramowania. Model Biznesowych Przypadków Użycia jest bazą służącą do planowania iteracji.

W WMB składowe Modelu Biznesowego Przypadku Użycia to:

• systemy biznesowe (pakiety biznesowe) – reprezentujące strukturę organizacji,
• pracownicy biznesowi (w odróżnieniu od innych metodyk),
• aktorzy biznesowi,
• biznesowe przypadki użycia
• relacje,
• diagramy: pakietów i biznesowych przypadków użycia,

Warto także zamieścić opis tekstowy, który służy jako zwięzłe wprowadzenie do modelu.